රෂිකා හෙන්නායක පෙබරවාරි 24, කොළඹ LNW :
“දෙගුණයක දඩය”: නැව් 6කින් මිලියන ගණනක දඩ මුදල් රජයට ?
බලශක්ති පිරිවැය සහ ජනතා මුදලේ ආරක්ෂාව
රටක ජාතික බලශක්ති පද්ධතිය නඩත්තු කිරීම සඳහා වැය කරන සෑම සතයක්ම මහජන බදු මුදල්ය. එම නිසාම, බලශක්ති ප්රසම්පාදනයේදී විනිවිදභාවය සහ මූල්ය විනය පවත්වා ගැනීම රජයක පරම වගකීමකි.
මෑතකදී මෙරටට ගෙන්වන ලද ගල් අඟුරු නැව් 10ක් සම්බන්ධයෙන් මතුවූ තාක්ෂණික ගැටලු සහ එහිදී පැනවූ දැවැන්ත දඩ මුදල් පිළිබඳව කැබිනට් ප්රකාශක අමාත්ය වෛද්ය නලින්ද ජයතිස්ස මහතා කළ අනාවරණය හුදු පුවතකට එහා ගිය මූල්ය විගණනයක ඇසින් බැලිය යුතු කරුණකි. ගල් අඟුරු වල ගුණාත්මකභාවය හුදෙක් තාක්ෂණික දත්තයක් නොව, එය සාමාන්ය වැසියාගේ විදුලි බිල තීරණය කරන තීරණාත්මක සාධකයකි.
5,900 රතු ඉර: දඩ මුදල් තීරණය වන තාක්ෂණික පදනම
ගල් අඟුරු වල ප්රමිතිය මනිනු ලබන්නේ එහි අඩංගු තාප ශක්තිය හෙවත් කිලෝ කැලරි (kcal) අගයෙනි. මෙය විදුලි උත්පාදන පද්ධතියේ කාර්යක්ෂමතාවයට ඍජුවම බලපාන බැවින්, ප්රසම්පාදන ක්රියාවලිය තුළ ඉතා දැඩි “රතු ඉරි” කිහිපයක් පනවා ඇත.
මූල්ය විගණනයක ඇසින් බලන විට මෙම දඩ පද්ධතිය කොටස් තුනකට බෙදා දැක්විය හැකිය:
- පැටවුම් වරාය (Load Port): මෙහිදී සිදුකරන පරීක්ෂණයේදී ගල් අඟුරු වල තාප අගය 5,900 kcal ට වඩා අඩු නම්, එම තොගය භාර ගැනීම ඍජුවම ප්රතික්ෂේප කරනු ලැබේ.
- ගොඩබෑමේ වරාය (Discharge Port) – දෙගුණයක දඩය: පටවන විට ප්රමිතිය තිබුණද, ලංකාවට බෑමේදී සිදුකරන පරීක්ෂණයේදී අගය 5,900 kcal ට වඩා අඩු වුවහොත් සැපයුම්කරුට “දෙගුණයක දඩයක්” (Double Penalty) පනවනු ලැබේ.
- ගොඩබෑමේ වරාය – තනි දඩය: අගය 5,900 – 6,100 kcal අතර පවතී නම්, එය භාවිතා කළ හැකි මට්ටමක පවතින බැවින් එක් ගුණයක දඩ මුදලක් අය කෙරේ.
මෙම ක්රමය මගින් සහතික කරන්නේ අඩු තාප අගයක් සහිත ගල් අඟුරු වැඩිපුර දහනය කිරීමට සිදුවීමෙන් රජයට සිදුවන මූල්ය අලාභය සැපයුම්කරුගෙන්ම අයකර ගැනීමයි.
එක් නැවකින් පමණක් ඩොලර් මිලියන 2ක දඩයක්: සංඛ්යාලේඛන විමර්ශනය
මෙම පිරික්සීමේ ක්රියාවලිය නිසා සැපයුම්කරුවන්ගෙන් රජයට අයකරගත් දඩ මුදල් ප්රමාණය අතිවිශාලය. මෙහිදී වඩාත්ම කැපී පෙනෙන සිදුවීම වන්නේ මෙට්රික් ටොන් 59,831ක් රැගත් පළමු නැව සම්බන්ධයෙන් ගත් ක්රියාමාර්ගයයි. එහි අගය 5,900 kcal ට වඩා අඩු වූ බැවින්, රජය විසින් ඩොලර් මිලියන 2.07ක දැවැන්ත දඩයක් අයකර ගෙන ඇත.
දැනට වාර්තා ලැබී ඇති අනෙක් නැව් පහේද අගයන් 5,900 – 6,100 kcal අතර පැවති බැවින්, ඒවායින්ද සැලකිය යුතු දඩ මුදල් ප්රමාණයක් අයකරගෙන තිබේ:
- දෙවන නැව: ඩොලර් 436,001
- තුන්වන නැව: ඩොලර් 484,929
- හතරවන නැව: ඩොලර් 345,652
- පස්වන නැව: ඩොලර් 500,192
- හයවන නැව: ඩොලර් 510,677
මෙම ප්රසම්පාදන ක්රමවේදය පිළිබඳව අමාත්යවරයා අවධාරණය කළේ මෙවැන්නකි:
“ප්රසම්පාදනයේ කිසි ගැටළුවක් නෑ… මේක තමයි ක්රියාවලිය. මීට පිටින් පරිභාරහිර ක්රමයක් නෑ.”
පද්ධතියේ දුර්වලතාවය: පටවන විට හොඳ වී බාන විට නරක වන්නේ කෙසේද?
මෙම විමර්ශනයේදී හෙළි වූ වඩාත් භයානක කරුණ වන්නේ තාක්ෂණික පරස්පරතාවයයි. දැනට මෙරටට පැමිණ ඇති නැව් 10න් 8ක්ම ගොඩබා අවසන් වුවද, වාර්තා ලැබී ඇත්තේ නැව් 6ක් සඳහා පමණි. මෙම නැව් 10ම පැටවුම් වරායේදී (Load Port) පරීක්ෂණ සමත්ව 5,900 kcal සීමාව ඉක්මවා තිබුණි. එහෙත් ලංකාවට පැමිණි පසු සිදුකළ පරීක්ෂණවලදී එම අගයන් වෙනස් වූයේ ඇයි?
මෙය හුදු අහම්බයක් නොව “පද්ධතිමය දුර්වලතාවයක්” (Systemic Vulnerability) විය හැකිය. පරීක්ෂණ සිදුකළ ආයතන දෙකම ලෝක මට්ටමේ පිළිගත් පරීක්ෂණාගාර වුවද, එකම ගල් අඟුරු තොගයකට වාර්තා දෙකක් ලැබීම බරපතල විමර්ශනයකට ලක්විය යුතුය.
විද්යාත්මක විගණනය: විශ්වවිද්යාල ප්රවීණයන්ගේ මැදිහත්වීම
මෙම තාක්ෂණික පරස්පරතාවන් සහ ඉන් සිදුවී ඇති මූල්ය පාඩුව නිවැරදිව ගණනය කිරීම සඳහා බලශක්ති අමාත්යාංශයේ ලේකම්වරයා විසින් ස්වාධීන ප්රවීණ කමිටුවක් පත් කිරීමට පියවර ගෙන ඇත. මොරටුව විශ්වවිද්යාලයේ සහ ශ්රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්යාලයේ කථිකාචාර්යවරුන්ගෙන් සමන්විත මෙම කමිටුව, දේශපාලන මැදිහත්වීම්වලින් තොරව විද්යාත්මක පදනමක් මත කරුණු විශ්ලේෂණය කරනු ඇත. ස්වාධීන අධ්යයන අංශ මෙවැනි විමර්ශන සඳහා සම්බන්ධ කර ගැනීම රාජ්ය පරිපාලනයේ ඉහළ විශ්වසනීයත්වයක් ඇති කිරීමට සමත් වන්නකි.
ඉතිහාසයේ ප්රථම වතාවට සිදුවන විනිවිදභාවයේ පෙරළිය
මෙම සිදුවීමේ වඩාත්ම තීරණාත්මක පාඩම වන්නේ අතීතයේ පැවති නිහඬතාවය බිඳ දැමීමයි. අතීතයේදීද මෙවැනි තාක්ෂණික පරස්පරතා සහ ගුණාත්මකභාවය පිළිබඳ ගැටලු පවතින්නට ඇති බව සැක කළ හැකි වුවද, ඒවා පිළිබඳ මෙවැනි විධිමත් සාකච්ඡාවක් හෝ විමර්ශනයක් සිදු වූ පළමු අවස්ථාව මෙයයි. පැටවුම් සහ ගොඩබෑම් වාර්තා අතර පවතින වෙනස පිළිබඳව විවෘතව ප්රශ්න කිරීම සහ ඊට එරෙහිව දඩ පැනවීම මෙරට රාජ්ය ප්රසම්පාදන පද්ධතිය තුළ සිදුවූ ඓතිහාසික හැරවුම් ලක්ෂයකි.
ගල් අඟුරු නැව්වලින් අයකරගත් මිලියන ගණනක දඩ මුදල් පෙන්වා දෙන්නේ තාක්ෂණික අධීක්ෂණය මගින් රජයට සිදුවන දැවැන්ත මූල්ය හානිය වළක්වා ගත හැකි බවයි. මෙය හුදු ගල් අඟුරු වලට පමණක් සීමා නොවිය යුතුය. මහජන මුදල් වැය කරන සෑම රාජ්ය ප්රසම්පාදනයක් සඳහාම මෙවැනි දැඩි තාක්ෂණික පිරික්සුම් සහ විනිවිදභාවය නොබිඳිය හැකි සම්මතයක් බවට පත්විය යුතුය.
The post ගල් අඟුරු මාෆියාවට බැඳි වැට…. appeared first on LNW Sinhala.
Saru News
