රෂිකා හෙන්නායක මාර්තු 30, කොළඹ LNW :
ශ්රී ලංකාවේ අපනයන ක්ෂේත්රයට එල්ල වූ “නැව් ගාස්තු” ප්රහාරය
වත්මන් මැදපෙරදිග යුධමය තත්ත්වය හමුවේ ශ්රී ලංකාවේ අපනයන ආර්ථිකය මේ වන විට දැඩි පීඩනයකට ලක්ව ඇත. විශේෂයෙන් මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින අර්බුදකාරී වාතාවරණය හේතුවෙන් ජාත්යන්තර සැපයුම් ජාලයන් අඩාල වීම, මෙරට ප්රධාන විදේශ විනිමය උපයන්නා වන අපනයන ක්ෂේත්රය හුස්ම හිරකරන තත්ත්වයකට ඇද දමා තිබේ. ජ්යෙෂ්ඨ ආර්ථික විශ්ලේෂකයෙකු ලෙස මා දකින පරිදි, මෙය ප්රවාහන ගාස්තු ඉහළ යාමක් පමණක් නොව, මෙරට සමස්ත ආර්ථික ව්යුහයේ පවතින දුර්වලතා යළිත් කරළියට ගෙන ආ බරපතල අනතුරු ඇඟවීමකි.
වර්තමාන තත්ත්වය පිළිබඳ ඔබ දැනගත යුතු ප්රධාන කරුණු පහක් පහත දැක්වේ.
මුහුදු සහ ගුවන් ප්රවාහන ගාස්තු දෙගුණ වීම….
පවතින ගැටුම්කාරී තත්ත්වය හේතුවෙන් නෞකා ගමන් මාවත් වෙනස් කිරීම නිසා මුහුදු සහ ගුවන් ප්රවාහන ගාස්තු ඉහළ යාම අපනයනකරුවන්ගේ ලාභාංශ ආන්තිකය (Margin Squeeze) දරුණු ලෙස අවම කිරීමට හේතු වී ඇත. ආනයනික ප්රවාහන පිරිවැය ‘නැව් තොට දක්වා පිරිවැය’ (FOB value) මත 1% ක වැනි සුළු මට්ටමක පැවතියද, අපනයන පිරිවැය ඉහළ යාම දරාගත නොහැකි මට්ටමකට පත්ව තිබේ.
- මුහුදු ප්රවාහන ගාස්තු: එක් බහාලුමක් (TEU) සඳහා පිරිවැය ඩොලර් 1,000 සිට ඩොලර් 1,500 දක්වා ප්රමාණයකින් ඉහළ ගොස් ඇත.
- එක්සත් රාජධානිය: මීට පෙර ඩොලර් 1,300ක් වූ ගාස්තුව ඩොලර් 2,500 දක්වා දෙගුණයකින් පමණ වැඩි වී තිබේ.
- ආනයනික පිරිවැය: ඉන්දියාවේ සිට ගාස්තු 40% කින් ද, චීනයේ සිට ගාස්තු 75% කින් ද ඉහළ ගොස් ඇත්තේ ඉඩකඩ සීමිත වීම සහ ඉන්ධන අධිභාරයන් හේතුවෙනි.
- ගුවන් ප්රවාහන ගාස්තු: චීනයේ සිට කිලෝග්රෑමයක ගාස්තුව ඩොලර් 2.70 සිට 3.50 දක්වා ද, ඇමරිකාව වැනි බටහිර රටවල් වෙත ගාස්තු ඩොලර් 3.85 සිට 6.50 දක්වා ද ශීඝ්රයෙන් ඉහළ ගොස් ඇත.
ප්රධාන පෙළේ නැව් සමාගම් ගල්ෆ් කලාපයට අදාළ වෙන් කිරීම් (Bookings) තාවකාලිකව නතර කිරීම නිසා මෙරට අපනයනකරුවෝ ලොජිස්ටික් උගුලක සිරවී සිටිති. මෙය ප්රමාද වීමක් පමණක් නොව, මූල්යමය වශයෙන් ද ඉහළ පිරිවැයක් සහිත ගැටලුවකි.
සමහර අවස්ථාවලදී මැදපෙරදිග ඉලක්ක කරගත් භාණ්ඩ තොග වෙනත් වරායන් වල ගොඩබෑමට නාවික සමාගම් කටයුතු කරන අතර, එම භාණ්ඩ නැවත සොයා ගැනීමට සහ හරවා එවීමට අපනයනකරුවන්ට තමන්ගේම පිරිවැයෙන් කටයුතු කිරීමට සිදුවේ. ඒකාබද්ධ ඇඟලුම් සංගම් සංසදයේ (JAAF) මහලේකම් යොහාන් ලෝරන්ස් මහතා පෙන්වා දෙන්නේ මෙලෙසිනි:
“ගැටුම් පවතින කලාප මඟහරවා ගැනීමට නැව් කටයුතු කිරීම නිසා නැව් ගාස්තු ඉහළ යාම සහ මාර්ග අවහිර වීම් හරහා මුහුදු සහ ගුවන් ප්රවාහන යන දෙඅංශයටම දැනටමත් බලපෑම් එල්ල වෙමින් පවතී.”
ලෝක වෙළඳපොලේ ඇඟලුම් අපනයන පසුබෑම
මෙම ලොජිස්ටික් අර්බුදය අපනයන ආදායම පහත හෙළන ප්රධාන සාධකය බවට පත්ව තිබේ. 2026 පෙබරවාරි දත්ත වලට අනුව, මෙරට ප්රධානතම අපනයන භාණ්ඩය වන ඇඟලුම් අපනයනය වසරින් වසර 11.46% කින් (ඩොලර් මිලියන 361.2 දක්වා) පහත වැටී ඇත.
විශේෂයෙන් යුරෝපා සංගමය (-19.48%), එක්සත් ජනපදය (-3.53%) සහ එක්සත් රාජධානිය (-5.67%) වැනි ප්රධාන වෙළඳපොලවල් වල ඇති වූ මෙම පසුබෑම සමස්ත ආර්ථිකයටම බලපාන්නකි. අපනයන සංවර්ධන මණ්ඩලයේ (EDB) සභාපති මංගල විජේසිංහ මහතා අනතුරු අඟවා ඇත්තේ, මෙම භූ-දේශපාලනික අර්බුදය හමුවේ 2026 මාර්තු මාසයේ අපනයන ආදායම තවදුරටත් 5% සිට 8% දක්වා ප්රමාණයකින් හැකිලෙනු ඇති බවයි.
අපනයනකරුවන් මුහුණ දෙන ප්රධානතම ගැටලුව වන්නේ මෙරට පවතින අධික බලශක්ති පිරිවැයයි. ලෝක වෙළඳපොලේ තරඟකාරීත්වය රැක ගැනීමට නම් ශ්රී ලංකාව පොසිල ඉන්ධන මත යැපීම නතර කර “හරිත බලශක්තිය” (Green Energy) වෙත යොමු විය යුතුය. එහෙත්, මෙහිදී පවතින ආයතනික බාධාවන් සුළුපටු නොවේ.
මහජන උපයෝගිතා කොමිසම (PUCSL) විසින් ඉන්ධන සැපයුම් ගිවිසුම්වලට එළඹෙන ලෙස ලබා දුන් උපදෙස් ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය (CEB) විසින් නොසලකා හැරීම නිසා, අපනයනකරුවන්ට අවාසිදායක විදුලි ගාස්තු ගෙවීමට සිදුව ඇත. JAAF ආයතනය අවධාරණය කරන්නේ අප පුනර්ජනනීය බලශක්තියේ “ප්රාණ ඇපකරුවන්” බවට පත්ව ඇති බවයි.
අනාගතය ජය ගැනීමට නම් පහත සඳහන් ප්රතිසංස්කරණ කඩිනම් කළ යුතුය:
- පුනර්ජනනීය බලශක්ති භාවිතය සහ බැටරි ආචයන පද්ධති (Battery storage) වේගවත් කිරීම.
- බලශක්ති ක්ෂේත්රයේ විවෘත ප්රවේශය (Open access) සහ බලශක්ති රෝද ක්රමය (Power wheeling) සඳහා පවතින බාධක ඉවත් කර ශක්තිමත් විදුලි ගාස්තු ක්රමයක් හඳුන්වා දීම.
විදේශ ප්රේෂණ සහ ආර්ථිකයට එල්ල වන “විනාශකාරී” බලපෑම
මෙම අර්බුදය ඉදිරි මාස 3 සිට 6 දක්වා කාලයක් පැවතුනහොත්, එහි ප්රතිවිපාක “විනාශකාරී” (Catastrophic) විය හැක. අපනයන ආදායම අහිමි වීමට අමතරව, මැදපෙරදිග අර්බුදය හේතුවෙන් මෙරටට ලැබෙන විදේශ ප්රේෂණ (Worker remittances) ද අඩාල වීමේ අවදානමක් පවතී. මෙය මෙරට විදේශ විනිමය සංචිතය කෙරෙහි ද්විත්ව පහරක් වනු ඇත.
රජය විසින් අපනයනකරුවන්ට ඉන්ධන ලබා දීමට ප්රමුඛතාවය ලබා දීම අගය කළ යුතු වුවද, එය දුර බැහැර ප්රදේශවල පිහිටි සුළු හා මධ්ය පරිමාණ කර්මාන්තශාලා වලට ද විනිවිදභාවයකින් යුතුව ලැබෙන බව තහවුරු කළ යුතුය. ගෝලීය වෙළඳපොලේ ගැනුම්කරුවන් පරිසර හිතකාමී සහ අඩු පිරිවැය බලශක්තියක් ඇති රටවල් සොයා යමින් සිටී. මෙම අවස්ථාවේදීත් අපේ පද්ධතිමය දුර්වලතා සහ ආයතනික බාධක ඉවත් කර ගැනීමට අප අපොහොසත් වුවහොත්, ශ්රී ලංකාවේ අපනයන සිතියම ලෝකයෙන් මැකී යාම වැළැක්විය නොහැක.
The post අපනයන ක්ෂේත්රයේ හුස්ම හිරකරන මැදපෙරදිග යුධ ගැටුම්! appeared first on LNW Sinhala.
Saru News
