රෂිකා හෙන්නායක මාර්තු 30 ,ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර පවතින දැඩි යුදමය උණුසුම හේතුවෙන් ලෝක වෙළඳපොළේ ඛනිජ තෙල් මිල ශීඝ්රයෙන් ඉහළ ගොස් ඇති බව පැහැදිලි කරුණකි.
ඉරානය විසින් හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය අවහිර කිරීම ලෝක බලශක්ති සැපයුමට දැඩි බලපෑමක් එල්ල කර ඇති අතර, ඒ හේතුවෙන් ගෝලීය ආර්ථික අර්බුදයක් නිර්මාණය වී ඇත.
ඇමරිකානු හමුදා ආක්රමණයකට සූදානම් වන බවට ඉරානය චෝදනා කරන අතරතුර, ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් යුද්ධය අවසන් කිරීම සඳහා සම්මුතිවාදී යෝජනාවලියක් ඉදිරිපත් කර තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, සාකච්ඡා මාර්ගයෙන් විසඳුමක් නොලැබුණහොත් තෙල් මිල තවදුරටත් ඉහළ යා හැකි බවත්, එය ලොව පුරා ඉන්ධන හිඟයකට සහ කොටස් වෙළඳපොළ කඩාවැටීමකට හේතු විය හැකි බවත් ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ අනතුරු අඟවති.
මේ වන විට පකිස්ථානය වැනි රටවල් හරහා රාජ්ය තාන්ත්රික මට්ටමින් යම් සහනදායී පියවර ගනිමින් පැවතියද, මැදපෙරදිග කලාපයේ ස්ථාවරත්වය තවමත් දැඩි අවදානමක පවතී.
ලෝක තෙල් මිල ඩොලර් 116 ඉක්මවයි
2026 මාර්තු අග වන විට ලෝකය මෑත දශක කිහිපය තුළ මුහුණ දුන් දරුණුතම බලශක්ති අර්බුදයේ මධ්යයට පැමිණ තිබේ. ඇමරිකාව, ඊශ්රායලය සහ ඉරානය අතර පවතින යුදමය වාතාවරණය හමුවේ ඉහළ යන තෙල් මිල හුදෙක් සංඛ්යාලේඛනයක් පමණක් නොව, එය ලොව පුරා සාමාන්ය ජන ජීවිතය සහ ගෝලීය ආර්ථිකයේ ස්ථාවරත්වය දෙදරුම් කරවන දැවැන්ත ප්රශ්නයක් බවට පත්ව ඇත.
ලෝක වෙළඳපොළේ ප්රධාන මිණුම්දණ්ඩක් වන බ්රෙන්ට් (Brent) බොරතෙල් මිල අද (30) උදෑසන වන විට 3% කට වඩා වැඩි අගයකින් ඉහළ ගොස් ඩොලර් 116 සීමාව ඉක්මවා ගියේය. මෙය මාර්තු 19 දින බොරතෙල් මිල ඩොලර් 119 ක උපරිමයකට පැමිණීමෙන් පසු වාර්තා වූ ඉහළම අගයයි.
මෙහි වඩාත්ම වැදගත් කරුණ වන්නේ මෙම යුද්ධය ආරම්භ වූ පෙබරවාරි 28 වැනිදා සිට ගත වූ මාසයකටත් අඩු කාලය තුළ තෙල් මිල 60% කින් පමණ ඉහළ ගොස් තිබීමයි. මෙම වේගවත් මිල ඉහළ යාම බලශක්ති ක්ෂේත්රය ඉක්මවා ගොස් ගෝලීය කොටස් වෙළඳපොළ වෙත ද දැඩි බලපෑම් එල්ල කර ඇත. ආසියානු කලාපයේ ප්රධාන කොටස් වෙළඳපොළ දර්ශක වන ජපානයේ Nikkei 225 සහ දකුණු කොරියාවේ KOSPI දර්ශකයන් 4% කට වඩා වැඩි අගයකින් කඩා වැටීම හරහා මෙම ආර්ථික කම්පනයේ බරපතලකම මනාව පැහැදිලි වේ.
ලෝකයේ තෙල් සහ ද්රව ස්වාභාවික වායු (LNG) සැපයුමෙන් පහෙන් එකකට (1/5) වගකියන මර්මස්ථානය වන හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) ඉරානය විසින් අවහිර කිරීම මෙම අර්බුදයේ ප්රධානතම සාධකයයි.
මෙම අවහිරතාවයේ බරපතලකම
- යුද්ධයට පෙර (පෙබරවාරි 28 ට පෙර): දිනකට සාමාන්යයෙන් නෞකා 120ක් මෙම සමුද්ර සන්ධිය හරහා ගමන් කළේය.
- වර්තමාන තත්ත්වය: මේ වන විට දිනකට ගමන් කරන්නේ ඇමරිකාව හෝ ඊශ්රායලය සමඟ සෘජු සබඳතා නොමැති (Non-aligned) නෞකා 4ක් හෝ 7ක් වැනි ඉතා සීමිත ප්රමාණයක් පමණි. උදාහරණයක් ලෙස පසුගිය බ්රහස්පතින්දා ගමන් කර ඇත්තේ මෙවැනි “නොබැඳි” නෞකා 7ක් පමණි.
ඔනික්ස් කැපිටල් සමූහයේ (Onyx Capital Group) ප්රධාන විධායක නිලධාරී ග්රෙග් නිව්මන් පවසන පරිදි, වෙළඳපොළ තවමත් මෙම තත්ත්වයේ බරපතලකම නිසි ලෙස තක්සේරු කර නොමැත:
"වෙළඳපොළේ කිසිවෙකු මීට පෙර මෙවැනි සැපයුම් ඇණහිටීම් දැක නැත - භෞතික ප්රිමියම් මිල ගණන් ඉතිහාසයේ ඉහළම අගයක පවතී. සාර්ව ලෝකය (Macro world - එනම් ගෝලීය ආර්ථික ආයතන සහ ප්රතිපත්ති සම්පාදකයින්) තවමත් මෙය ප්රමාණවත් තරම් බැරෑරුම් ලෙස සලකන්නේ නැතැයි හැඟීමක් පවතී, නමුත් මෙය මීට පෙර සිදු වූ ඕනෑම දෙයකට වඩා දරුණු ය."
වෙළඳපොළේ මෙම අවිනිශ්චිතතාවය පවතින අතරතුර, භූමියේ යුධමය තත්ත්වය තවදුරටත් උත්සන්න වෙමින් පවතී. ඇමරිකානු ගොඩබිම් ආක්රමණයක් පිළිබඳව පවතින බිය සහ ඒ සම්බන්ධයෙන් ඉරානය දක්වන දැඩි ප්රතිචාරය මිල ඉහළ යාමට සෘජුවම බලපායි. ඉරාන පාර්ලිමේන්තු කථානායකවරයා අනතුරු ඇඟවූයේ තමන් ඇමරිකානු හමුදා පැමිණෙන තෙක් බලා සිටින බවත්, ඔවුන් “ගින්නෙන් දවා” කලාපීය මිත්ර පාර්ශවයන්ට දඬුවම් කරන බවත්ය.
හවුති (Houthi) සංවිධානය ප්රථම වරට ඊශ්රායලයට මිසයිල ප්රහාර එල්ල කිරීම සහ ඊශ්රායලය ලෙබනනය ආක්රමණය කිරීම වැනි කරුණු නිසා මෙම යුදමය තත්ත්වය තවදුරටත් සංකීර්ණ වී ඇත.
මෙම අර්බුදය සමනය කිරීමට ජාත්යන්තර මට්ටමින් උත්සාහයන් දරමින් සිටියද, ඒවා තවමත් සාර්ථක වී නොමැත. ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් ඉරානයට අප්රේල් 6 වැනිදා දක්වා කාලසීමාවක් (Deadline) ලබා දී ඇත්තේ එදිනට පෙර සමුද්ර සන්ධියේ පාලනය අත්හරින ලෙසයි. නැතහොත් ඉරානයේ බලශක්ති යටිතල පහසුකම් විනාශ කරන බවට ඔහු තර්ජනය කර ඇත.
ට්රම්ප්ගේ කරුණු 15ක සාම සැලසුම ඉරානය ප්රතික්ෂේප කර ඇති අතර, ඔවුන් ඉල්ලා සිටින්නේ යුධ වන්දි සහ සමුද්ර සන්ධියේ තම ස්වෛරී අයිතිය පිළිගන්නා ලෙසයි. කෙසේ වෙතත්, පකිස්ථානය සහ මැලේසියාව වැනි රටවල් මැදිහත් වී තම නෞකා නිදහස් කර ගැනීමට ගත් උත්සාහයන් යම් සුබදායක ලකුණු පෙන්වයි. විශේෂයෙන්ම, පකිස්ථාන ධජය සහිත නෞකා 20කට ගමන් කිරීමට ටෙහෙරානය එකඟ වීම “සාමය කරා යන අර්ථවත් පියවරක්” ලෙස විශ්ලේෂකයෝ හඳුන්වති.
භෞතික තෙල් වෙළඳාම මාස කිහිපයක චක්රයක් ලෙස සිදුවන බැවින්, මෙම හිඟයේ සැබෑ බලපෑම ඉදිරි මාසවලදී ආර්ථික දත්ත හරහා වඩාත් ප්රබල ලෙස මතුවනු ඇත. විශ්ලේෂකයින් පුරෝකථනය කරන්නේ සැපයුම් ජාලය යථා තත්ත්වයට පත් නොවන්නේ නම් තෙල් මිල ඉතා ඉක්මනින් ඩොලර් 120 සීමාව ඉක්මවා යනු ඇති බවයි.
The post ලෝක තෙල් මිල ඩොලර් 116 ඉක්මවයි: appeared first on LNW Sinhala.
Saru News
